ดนตรีคลาสสิก ช่วยพัฒนาการเรียนรู้ได้จริงหรือไม่?

ดนตรีคลาสสิก 1

เรามักจะเคยได้ยินผ่านบทความหรือภาพยนตร์ต่างๆที่บอกว่า ‘ดนตรีคลาสสิก’ มีส่วนช่วยในการเรียนรู้สิ่งต่างๆหรือช่วยพัฒนาความจำได้ดีขึ้น มีหลายเพลงที่ถูกแนะนำขึ้นมาให้ได้ฟังกัน โดยที่บางคนอาจไม่รู้ว่า แล้วเพลงเหล่านั้นจะสามารถช่วยพัฒนาการเรียนรู้ของเราได้จริงหรือ มีกระบวนการหรือคำอธิบายอย่างไรเกี่ยวกับข้อสงสัยนี้

‘คลื่นสมอง’ กุญแจสำคัญที่ซ่อนอยู่ในดนตรีคลาสสิก

ก่อนอื่นต้องอธิบายก่อนว่า สมองของคนเรานั้นจะประกอบด้วยคลื่นสมองในหลายแบบ เนื่องจากการทำงานของสมองคือการรับส่งข้อมูลเป็นสัญญาณไฟฟ้า ซึ่งการเคลื่อนไหวของพลังงานเหล่าทำให้เกิดคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าขึ้นในสมอง จึงถูกเรียกว่า ‘คลื่นสมอง’ หรือ Brainwave โดยสามารถแบ่งออกได้เป็น 4 กลุ่ม ได้แก่

1. คลื่นสมองระดับเบต้า (Beta Brainwave) เป็นคลื่นสมองที่เร็วที่สุด สมองควบคุมจิตใต้สำนึก เมื่อใช้สมองเปิดรับข้อมูลพร้อมระบบประสาทสัมผัสทุกด้าน เช่น การทำกิจกรรมต่างๆ เกี่ยวกับความทรงจำระยะสั้น

2. คลื่นสมองระดับอัลฟ่า (Alpha Brainwave) เมื่อเราพักผ่อน และมีความสงบ แต่อยู่ในภาวะที่รู้สึกตัว สภาวะนี้จะทำให้รับข้อมูลได้ดีที่สุด สามารถเรียนรู้ได้ดี เข้าถึงและเรียกความจำได้ง่ายและรวดเร็ว พบบ่อยในเด็กที่มีความสุข และผู้ใหญ่ที่มีจิตสมดุล หรือผู้ที่นั่งสมาธิเป็นประจำ หรือในขณะร่างกายและจิตใจผ่อนคลาย สภาวะก่อนหลับ ในทางการแพทย์ คลื่นระดับนี้เหมาะกับการสะกดจิต เพื่อบำบัดโรค ถือเป็นช่วงที่ดีที่สุดในการป้อนข้อมูลให้แก่จิตใต้สำนึก สมองสามารถเปิดรับข้อมูลได้อย่างเต็มที่และเรียนรู้ได้อย่างรวดเร็ว มีความคิดสร้างสรรค์ เป็นสภาวะที่จิตมีประสิทธิภาพสูง

ดนตรีคลาสสิก 2

3. คลื่นสมองระดับธีต้า (Theta Brainwave) เมื่อมีการผ่อนคลายระดับลึก ความคิดสร้างสรรค์ คลื่นปัญญาญาณ เป็นคลื่นที่เราสามารถดึงข้อมูลจากจิตใต้สำนึกได้ การแก้ไขปัญหาโดยไม่รู้ตัว เป็นคลื่นระดับเดียวกับสมาธิระดับลึก เข้าถึงและเรียกความทรงจำระยะยาวได้ดี คลื่นสมองสภาวะนี้ จะมีความสุข ลืมความทุกข์ มีแต่ความปิติยินดี เป็นคลื่นสมองที่สะท้อนการทำงานของจิตใต้สำนึก

4. คลื่นสมองระดับเดลต้า (Delta Brainwave) เป็นคลื่นสมองที่ช้าที่สุด เกิดขึ้นในขณะนอนหลับ สมองทำงานตามความจำเป็นเท่านั้น แต่กระบวนการของจิตใต้สำนึกจะจัดและเก็บข้อมูลอย่างต่อเนื่อง เป็นช่วงที่ร่างกายกำลังพักผ่อนอย่างเต็มที่ หลับลึกโดยไม่มีความฝัน จะรู้สึกสดชื่นเป็นพิเศษเมื่อยามตื่น

ผลการทดลองฟังดนตรีคลาสสิกเพื่อกระตุ้นการเรียนรู้

จากการวิจัยของ ดร.เอ เอ โทมาทิส (Dr.A A Tomatis) ชาวฝรั่งเศส และ ดร.จอร์จี โลซานอฟ (Dr.Georgi Lozanov) ชาวบัลแกเรีย ระบุว่าดนตรีช่วยในการเรียนรู้ ดนตรีบางชนิดสามารถทำให้ร่างกายผ่อนคลาย ทำให้สมองอยู่ในภาวะเตรียมพร้อมที่จะตั้งใจและเรียนรู้ได้ดีขึ้น เช่น บทเพลงของโมซาร์ต (Mozart) บาค (Bach) แฮนเดล (Handel) หรือ วิวาลดี (Vivaldi) จะช่วยให้สมองผ่อนคลาย สามารถเรียนรู้ได้ดีขึ้น เพราะดนตรีเหล่านี้ทำให้เกิดคลื่นสมองอัลฟ่า ซึ่งเป็นคลื่นสมองในขณะที่สมองและร่างกายอยู่ในภาวะผ่อนคลายนั่นเอง

Continue Reading